Tagged: Proverbs

Thai Buddhist Proverbs III

More proverbs from the “Proverbs I Like” สุภาษิตที่ข้าพเจ้าชอบ

by Buddhadasa Bhikkhu พุทธทาสภิกขุ

(For the previous ones, see Proverbes thaïs & Proverbes thaïs II, with French and English translations.)

I dedicate the following translations to the young blue-eyed Buddhist nun in red garments (what country did she come from?) whom I saw at the Tiger Temple in Kanchanaburi during the Summer of 2010. She was accompanied by her pet cat who was shyly attempting to make acquaintance with a tiger cub, and the scene attracting my attention she smiled at me. I wish I had talked to her. If this is you, please contact me with your magical powers, or through this blog.

ความสำราญหรูหรา นั้นเป็นสวรรค์ในฉากหน้า แต่เป็นนรกในฉากหลัง.

A life of happiness and luxury: heaven on the stage, a hell’s pit behind the curtain.

ยิ้มของนักการทูต ไม่มีปัจจัยอันแท้จริงเพื่อการยิ้ม เพราะเขายิ้มเพื่อตบตา.

The smile of the ambassador is not real: he smiles to deceive.

ผีแท้ มีอยู่ในอบายมุขทุกชนิดที่มีอยู่ทั่วไปในโลก แต่น้อยคนที่กลัวผีชนิดนี้.

Genuine ghosts are the depravities of all sorts so common in this world, yet few people fear this kind of ghosts.

ความอ่อมชนะความแข็งได้ ในกรณีที่ความแข็งชนะความอ่อมไม่ได้ สังเกตดูให้ดีๆ.

Sweetness can triumph over strength where strength cannot triumph over sweetness. Just observe!

ในบ้านเมืองที่ยิ่งเจริญ ก็ยิ่งมีความโหดร้ายทารุณที่ซ่อนเร้นอยู่ ยิ่งกว่าในป่าที่ไร้ความเจริญ.

In the prosperous country hides a great ferocity, much more rampant than in the destitute wilderness.

ทำได้ไม่ดี กับทำดีไม่ได้ มันจะมีค่าเท่ากัน เพราะแต่ละอย่างๆนั้น ไม่เข้าถึงขั้นดี ด้วยกันทั้งนั้น.

To be able to do well and not do well, and not to be able to do well, both amount to the same thing for in neither case is any good achieved.

ถ้าแพทย์หมอมีความคีดเป็นพ่อค้าขึ้นมา แม้แต่หมาก็ต้องตายหมด ไม่ต้องพูดอะไรถึงคน.

If the physician has in mind to be a thriving businessman, then when the dog is to die, he must not say a word of it to the owners.

คนชอบความตื่นเต้นก็นำชีวิตชีวาให้ตื่นเต้น เหมือนกุงเต้นที่มันชอบเต้น.

People who enjoy being thrilled make their lives full of thrills, in the same way as the hopping shrimp likes hopping.

สำหรับบรรดาศิษย์ที่ดีๆ ครูก็ไม่ต้องมี่ลักษณะเหมือนเรือจ้าง ที่หวังแต่ค่าจ้าง แต่มันเป็นอะไรที่สูงกว่านั้นมาก.

In order to have good students, the master should not be like a ferryboat captain expecting a loan, for his duty is much higher than that.

ชาติพินาศ เราพินาศ, เราพินาศ ชาติไม่จำเป็นต้องพินาศด้ววยก็ได้ และดีกวา.

Were life destroyed, we would be destroyed with it. Were we destroyed, life would none the less go on without us. So much the better. (Note: Instead of “life”, it could also read “the nation.”)

แมวดี มีอาหารกินเอง แมวเส็งเคร็ง มาแหม่วๆ แถวนอกชาน.

The good cat finds his food himself. The scoundrel cat goes mewing to the neighboring courtyard.

ในโลกปัจจุบันนี้ เป็นคนหูหนวกเสียก็จะดี จะเหมือนกับไม่มีใครด่า, โลกเต็มไปด้วยนักด่ายิ่งขึ้นทุกที.

In this world deafness really must be a good thing, it is as if no one cursed — in this world full of people who are cursing all the time and everywhere.

แต่งงานกับหญิงรวยเพื่อเห็นแก่ทรัพย์ นับว่าเป็นการขอทานแบบปีศาจที่เฉลียวฉลาด.

To marry a rich woman out of greed for her wealth is the beggary of a clever devil.

ผู้บังคับจิตได้เด็ดชาดเท่านั้น จึงจะเลือกที่เกิดได้. บุถุชนคนธรรมดา เลือกไม่ได้.

Only the people who have absolute command over their mind will be able to choose the place of their next birth; ordinary people will not.

April 2014

Proverbes thaïs / Thai Proverbs

In Memoriam Arthur Schopenhauer

De retour de Thaïlande, il y a quelques années, je commençai de traduire les proverbes d’un petit livre acheté dans un temple à Bangkok, Les Proverbes que j’aime, du fameux Buddhadasa. Les thèmes et le vocabulaire en sont parfois si modernes qu’on peut supposer que c’est Buddhadasa lui-même qui en est l’auteur. Je fais l’hypothèse que celui-ci ne dit pas qu’il est l’auteur de ces proverbes mais qu’il les aime, parce qu’il considère que ce que lui vient à l’esprit lors de ses méditations n’est pas de lui (car le moi est une illusion). D’un autre côté, on peut penser que c’est faire passer à bon compte ses propres idées pour une sagesse séculaire. Chacun est libre de son interprétation.

N’ayant travaillé à cette traduction sous le contrôle de personne, je suis d’avance reconnaissant à quiconque me signalera des inexactitudes dans les quelques proverbes qui suivent. Si je dois verser des droits pour cette publication, merci également de m’en informer : je me repose sur les deux premiers proverbes à la suite de cette introduction pour assurer tout un chacun de la bonne foi de ma démarche.

(April 24, 2014. Thai Buddhist Proverbs. I have just added an English translation, following each original Thai text with its French translation.)

smaragdbuddha

คำสุภาษิต ใครๆไม่อาจสงวนลิขสิทธ์ : ธรรมชาติเป็นเจ้าของ. Peut-être que personne ne peut déposer de copyright sur les proverbes : c’est la nature qui en a la propriété.

Perhaps no one may reserve a copyright on proverbs: Nature is the owner.

สุภาษิตหลุดออกมาจากปากของคนบ้าก็ยังมีสังเกตดูให้ดีๆ เพราะธรรมชาติดันให้ออกมา. Les proverbes sortent de la bouche des fous, qui ont encore le meilleur sens de l’observation, car c’est la nature qui les fait entendre.

Proverbs come off the mouth of madmen, who are still the best observers, for it is Nature that makes the proverbs off.

ถ้าท่านทำตามใจชอบ ต้องดูให้ดีเสียาก่อนว่า กิเลสชอบ หรือธรรมะชอบ. N’agis pas selon ton bon vouloir sans t’être demandé si celui-ci te porte au désir ou à la vérité (au dharma).

If you wish to behave according to your own feelings, ask yourself if this will lead you to lust or to truth (the dharma).

ถ้าท่านมีความงก ท่านก็จะได้เป็นยาจกในเรือนเศรษฐี. Par ton avidité, tu seras comme le mendiant dans la maison du riche.

Because of greed you shall be like the beggar in the rich man’s house.

อนาคตคือความฝัน ปัจจุบันคือภาพมายา อดีตคือปัญหาที่สะสมไว้ พระอรหันต์อยู่เหนือความหมายของเวลา. L’avenir est un rêve, le présent une illusion, le passé une somme de problèmes accumulés ; l’arahant (celui qui a atteint l’illumination) est au-delà du temps.

The future is a dream, the present an illusion, the past an accumulation of problems; Arahants (the Enlightened) are above time.

อย่าหลงคิดว่า มีอะไรเป็นของเรา แม้แต่ร่างกายและชีวิต เพราะว่าตัวเราที่แท้จริง มันไม่มี. N’oublie pas que rien n’est à l’homme, nonobstant le corps et la vie, car le moi n’existe pas.

Do not forget nothing belongs to man, notwithstanding body and life, because a self that is real, such is non existent.

อย่าพยายามให้คนอื่นทำอะไรให้ถูกใจเรา เพราะเราเองก็ทำให้ถูกใจเราเองไม่ได้เสียแล้ว. N’essayons pas de faire faire à autrui quelque chose qui nous plaise alors que nous-mêmes n’arrivons pas à nous faire plaisir.

Do not try to make others do things to please you, when even you cannot make anything pleasant to yourself.

ถ้าจะหาความสุขจากความเพลิดเพลินมัวเมา ก็จะเท่ากบหาตัวเราในกระจก. Celui qui cherche son bonheur dans les plaisirs est comme un homme qui croirait être dans le miroir.

They who seek happiness in pleasure are like people who think they are in the mirror.

ลิงจะแต่งเนื้อแต่งตัวเท่าไร อย่างไร ใครๆก็ยังรู้ว่าลิงอยู่นั่นเอง. Quelque soin que mette le singe à se faire beau, chacun voit bien que c’est un singe.

No matter what the monkey makes to spruce up, everybody knows he’s a monkey.

เพราะโง่งมงาย ไม่ว่าหญิงหรือชาย ก็เท่ากับตายแล้วทั้งเป็น. Parce que c’est un sot obstiné, peu importe qu’il soit homme ou femme, après la mort il vivra.

As stubborn fools, no matter man or woman, after death the living again.

ถ้าสันดานชั่ว ยิ่งฉลาดก็ยิ่งชั่วมากขึ้น และจะพังครืนลงโดยเร็ว. Quand le fond est mauvais, plus l’intelligence est grande et plus cette malignité croît ; l’effondrement est imminent.

When the core is evil, the more intelligent the more evil; collapse is imminent.

ถ้าท่านรักการงานยี่งกว่าภรรยา ภรรยาก็ต้องเร่ไปหาคนที่รักภรรยายิ่งกว่าการงาน. Si tu aimes ton travail plus que ta femme, elle se cherchera quelqu’un qui l’aime plus que son travail.

If you like your job more than you like your wife, then she will find someone who likes her more than he likes his job.

แม้แต่สัตว์เรัจฉาน ไม่ว่าใหญ่หรือเล็ก ก็ยังชอบกิริยาวาจาที่สุภาพอ่อนหวานของมนุษย์. Même les animaux, petits ou grands, apprécient les bonnes manières chez les hommes.

Even animals, big or small, appreciate good manners and courtesy from humans.

หมาไล่เนื้อ เมื่อแก่หง่อม ก็ต้องยอมตัวเป็นหมาขอทาน ให้นายท่านเอ็นดู โดยรู้จักประจบ. Le chien chasse pour sa nourriture ; mais dans sa vieillesse il doit accepter de mendier, et apprendre à se faire aimer d’un maître, par des caresses.

The dog hunts for his food, but when he is bowed down with years he must accept to beg and learn, by flattery, to be cared for by a master.

หิ่งห้อย แม้จะส่องแสงอยู่ใต้กะลาครอบ แต่มันก็คิดว่ามันส่องแสงทั่วโลก. Le ver luisant est sous une écorce de noix de coco, mais il croit éclairer le monde.

The glowworm under a coconut shell believes he shines over the whole world.

ธรรมชาติยิ่งร้าย ก็ยิ่งทำให้มนุษย์แข็งแรง แต่คนโง่สาบแข่งแล้ววิ่งหนี. Plus la nature est impitoyable et plus elle rend l’homme fort, mais le sot pousse un juron et s’enfuit en courant.

The fiercer is Nature the stronger it makes man, yet the fool swears and runs away.

ในโลกนี้ การติดคุกหรือไม่ติดคุก มิได้เป็นเครื่องวัดความผิดถูกอันแน่นอน. En ce monde, ce n’est pas un moyen bien sûr de juger du bien et du mal que de savoir si quelqu’un est en prison.

In this world it is not an accurate way of discriminating between good and evil to look whether someone is in jail or not.

คนวิกลจริต ก็พูดเหมือนนักการเมืองทั่วไป คือพูดว่า “ข้าพเจ้าเป็นคนไม่เห็นแก่ตัว”. Les gens mentalement dérangés parlent comme les hommes politiques ; ils disent : “Je ne suis pas quelqu’un d’égoïste.”

Insane people talk like politicians; they say: “I am not a selfish person.”

เหวี่ยงไปแรง มันก็กลับมาแรง : นี้เป็นกฎแห้งกรรมที่ต้องระวังสังวร. Ce qui s’éloigne vite revient vite : c’est une loi du karma qu’il convient de bien garder à l’esprit.

What hurtles away fast flings back fast: this is a law of karma one should keep in mind.

ในกราณีที่ง่ายๆ ปราชญ์ก็อาจโง่ได้มากกว่าเรา จนเขาโห่ : นี้เป็นสิ่งที่อาจจะมี. Dans les choses simples, le savant sera peut-être plus embarrassé que nous, au point même de s’attirer des huées. Oui, c’est tout à fait possible.

In simple things the learned may be more embarrassed than us, even to the point of being booed. Indeed this is very likely.

April 2013

More Thai proverbs by Buddhadasa Bhikku: II, III, IV,