Tagged: Buddhadasa Bhikkhu

Thai Buddhist Proverbs VIII

More proverbs from Proverbs I Like สุภาษิตที่ข้าพเจ้าชอบ by Buddhadasa Bhikkhu (1906-1993) พุทธทาสภิกขุ (2449-2536), with my English translations. Continuation of Proverbs VII. The series begins here: Proverbs I.

*

ถ้าท่านทำมักง่าย ก็เท่ากับทำลายสิ่งที่ท่านกำลังอยู่นั่นเอง.
Acting carelessly is like destroying what you’re doing.

เครื่องแต่งตัวและเนื้อตัวที่สะอาด มิได้หมายความว่าใจจะสะอาดด้วยเสมอไป ดังนั้นอย่าดูกันภายนอก.
Clean clothes, clean body do not always mean that the heart is pure. Don’t look at appearances.

เขาพูดกันว่า คนค้าขายต้องพูดเท็จ แต่เราเห็นคนไม่ค้าขายบางคน พูดเท็จมากกว่าเสียอีก.
They say that merchants are liars, but we see some people who are not merchants and lie even more.

บางคนยกยอใคร ก็เพียงเพื่อให้เขายกยอตัว เป็นผลตอบแทนกลับมา.
Some people flatter others only for being flattered in turn as a reward.

อันธพาล คือผู้ชอบเผชิญความชั่ว วิ่งหนีความดี ยิ่งกว่าหนูวิ่งหนีแมว.
Rogues are people who like to face evil but run away from the good faster than mice from a cat.

เต่ากินกล้วยหมดทั้งเปลือกเป็นธรรมดา จึงไม่ถูกด่าจากคนที่เหยียบและลื่นล้ม, คนทุกวันเลวกว่าเต่า.
Turtles normally eat bananas with the peel and thus are not cursed by people who slip on peels and fall. Every day people are worse than turtles.

ระวัง! การกินดีอยู่ดี มีอันตรายมากกว่าการกินอยู่แต่พอดี นี้คือกฎธรรมชาติสากล.
Be careful! A happy life has many more perils than a moderate life, this is a universal law of nature. [Literally, “eating well has many more perils than eating moderately,” the image of eating well being used in Thai as a symbol for a happy, comfortable life.]

สิ่งที่เป็นธรรมดาสามัญ นั่นแหละเลิศ สิ่งที่ยิ่งผิดธรรมดา จะยิ่งเป็นปัญหาและความทุกข์.
What is ordinary is excellent; what is off the ordinary is a cause of much trouble and pain.

การศึกษามิใช่เป็นการเรียนๆท่องๆ แต่เป็นการเห็นอย่างถูกต้องและสมบูรณ์ด้วยตนเอง.
To study is not to cram one’s head with books and learn by rote but to observe accurately and thoroughly by oneself.

รัฐบาลมี ๒ ชนิด : ทำพลเมืองให้เป็นคน และทำพลเมืองให้เป็นมนุษย์.
There are two types of governments: governments that make men and governments that make humans. [Cf. Proverbs V for the proverbial difference between man (kon) and human (manoot).]

ในโบสถ์ทีมีแต่การสอนให้อ้อนวอน นั้นมิใช่โบสถ์ของพระเจ้าที่แท้จริง.
The temple which only teaches to beseech is not a true temple of the divine.

ในโบสถ์หรือพระพุทธรูปยิ่งสำคัญหรือศักดิ์สิทธิ์เท่าใด ก็ยิ่งมีเซียมซีมากเท่านั้น.
The more prominent or revered a temple or shrine, the more oracles are practiced there. [This is a criticism. The word used for “oracle” is siamsi, which designates fortunetelling practices that originated in Chinese pagodas and extended to Buddhist temples.]

สัตว์ที่พระเจ้าเลี้ยงไม่รู้จักเชื่อง ก็คือสัตว์มนุษย์นั่นเอง.
An animal which its tutelar divinity does not know how to tame, this is the human being.

สุนัขและแมวพูดภาษาคนไม่ได้ แต่รู้จักใจเจ้าของดีกว่าคนที่พูดภาษาคนด้วยกันได้.
Dogs and cats do not speak people’s language, but they know their owners’ heart better than people who speak the same language as the owners.

ตื่นตูมง่ายเหมือนกระต่าย ก็ได้เป็นมนุษย์กระต่าย ที่กำลังมีอยู่ทั่วโลกยุคปัจจุบัน.
Easily panic-stricken like rabbits, rabbit men are found all over the world in this age.

ผึ้ง–มด–ปลวก รู้จักเลือกนางพญาอย่างสำเร็จประโยชน์ นับว่าเป็นต้นตอแห่งประชาธิปไตยยิ่งกว่ามนุษย์.
Bees, ants, and termites know how to choose queens to their advantage. They are possibly a truer source of democracy than human beings.

ปลาเล็ก ย่อมเป็นเหยื่อแก่ปลาใหญ่ เว้นเสียแต่มันจะได้เข้าถึงพระเจ้าอย่างแท้จริง.
The small fish is a prey for the big fish, unless it can find a way to the true God.

ความอดทนมีมากเท่าใด ปัญญาของใครจะมีประโยชน์แก่เขามากเท่านั้น.
The more patience, the more profit one’s wisdom to oneself.

ของเน่าบางชนิดออกฤทธิ์เป็นของหอม แต่มันก็ยังเป็นของเน่าอยู่นั่นเอง, ระวัง!
Some rotten things happen to smell good, but they are rotten all the same: be careful!

คำว่า สามี แปลว่า นาย แต่นายชนิดนี้ส่วนมากเป็นทาสของภรรยา.
The word husband means master, but this kind of master is often a slave to his wife.

แปลก! นักเมืองที่คอรัปชั่น ฉ้อราษฎร์บังหลวง โกงกินสารพัด ก็ยังได้ชื่อว่านักการเมือง ไม่มีคำอื่นจะเรียก.
How strange! The corrupt politician who embezzles public funds and eats up the country is still called a politician, there’s no other word.

การทำบาปเลวร้าย สิ้นสุดลงพร้อมกับสิ้นชีวิต แต่ผลของมันยังเหลืออยู่ สำหรับแสดงบทบาทอีกต่อไป.
Sin and evil end with death, but the outcome stays for the same part to be played again.

นักการเมืองบริสุทธิ์ ไม่ทำเพื่อตัว–เพื่อเงิน–เพื่ออภิสิทธิ์ แต่เพื่อความเป็นธรรม หรือเพื่อหน้าที่.
Authentic politicians do not act for themselves, for money, nor for privileges, they act for justice or out of a sense of duty.

ทาสที่ได้รับความทรมานมากที่สุด คือทาสแห่งความรัก หรือทาสทางใจ.
The slave who gets the cruelest torments is the slave to love or mental slave.

กฎหมาย มิใช่สร้างโดยพระเจ้า หรือเทวดา จึงมีส่วนแห่งความพลั้งเผลอของผู้สร้างบ้าง.
Laws are not made by gods or angels and they suffer from their makers’ carelessness.

มากเกินไปก็เกินดี น้อยเกินไปก็ไม่ถึงดี พอดีๆนั่นแหละคือถึงที่สุด.
Too much is too much, not enough is not enough, just enough is the highest good.

หลังคารั่ว ย่อมเดือดร้อนตลอดฤดูฝน–หนาว–แล้ว ทั้งสามฤดู มิใช่หรือ.
A leaky roof suffers in the rainy season, the cold season, and the hot season, all three seasons, does it not?

นอนกับแกะ แล้วจะไม่ให้มีกลิ่นเหมือนแกะนั้น มันจะเป็นไปได้อย่างไร.
To sleep with sheep and not have the smell of sheep on oneself: how is it possible?

นักแม่นปืน อย่าเพ่ออวดดี เพราะในบางกรณี ท่านก็อาจยิงผิดได้.
Don’t boast yet, sharpshooter, as you may still miss the mark.

เสียงประชาชนมิใช่เสียงสวรรค์เสมอไป : เป็นเสียงนรกก็ได้เมื่อไรก็ศีลธรรม.
The vox populi is not always the sound of heaven: it can be the sound of hell, absent morality.

การกินเมืองโกงเมือง ก็ยังเป็นเรื่องของนักการเมือง ยังไม่หนีไปไหน.
To eat up the country through embezzlement, this is a politicians’ thing that won’t go away.

หลีกอันธพาล เป็นการสมควร, สู้กับอันธพาล เป็นการเกินควร เพราะเท่ากับแพ้แล้วแต่ก่อนลงมือสู้.
Avoiding rogues is the thing to do, not engaging in fight with them, as the fight is lost before it begins.

ความเข้าใจผิด เป็นบ่อเกิดของการพูดผิด ทำผิด แล้วก็ถึงความพินาศ.
Misunderstanding is the source of bad talk, wrongdoing, and then destruction.

อย่าดูถูกเงินจำนวนน้อยๆ โดยข้อเท็จจริงแล้ว มันเป็นที่มาอันแท้จริง ของเงินจำนวนมหาศาล.
Don’t look down upon small amounts of money, they’re the true source of colossal fortunes.

อย่าดูถูกเงินอัฐเงินฬส มันจะทำให้หมดเงินร้อยชั่งพันชั่ง อย่าสะเพร่ากันในข้อนี้.
Don’t look down upon red cents, it is what ends up being hundreds and thousands. Don’t neglect it.

การไม่รับเมื่อสมควรรับ นับว่ายังน่าเกลียดน้อยกว่าการรับเมื่อไม่สมควรจะรับ.
To get not when one should get is still less ugly than to get when one should not.

ความกลัว หรือความกล้า ถ้ามีมากเกินไป ก็ย่อมให้เกิดผลร้ายได้เสมอกัน.
Too much fear or too much courage, both always have adverse consequences.

ทำตัวเองให้เจริญ นั่นแหละคือทำชาติให้เจริญ เพราะชาติก็คือเราทุกคนรวมกัน.
To improve oneself is what makes the nation improve, because the nation is all of us together.

คำพูดแสนดีประโยชน์ แต่ถ้ามากเกินไปก็กลายเป็นไม่ดีมีโทษขึ้นมาได้.
To speak well is advantageous but too much will be disadvantageous anyway.

ฉลาดเสียอย่างเดียว จะเป็นผู้ท่องเที่ยวหรือไม่ท่องเที่ยว ก็สามารถเก็บความรู้เพิ่มขึ้นได้ทุกวัน.
Being smart, whether he travels around or not, he knows how to increase his knowledge every day.

สุนัข คลุมด้วยหนังราชสีห์ ก็บันลือสีหนาทไม่ได้ คงได้แต่หอนอย่างหมาเหมือนเดิม.
The dog clothed in the lion’s hide cannot roar like the king of animals and just barks as before.

ความซื่อสัตย์ต่อหน้า ต่างกันอย่างดินกับฟ้าเมื่อนำมาเทียบกับความซื่อสัตย์ลับหลัง.
Integrity in front of people, the difference is the same as between earth and sky, when compared with unwitnessed integrity.

ระบบการคัดเลือกคนดีด้วยการมีรางวัลให้นั้น ยังไม่อาจสร้างสรรค์คนดีที่แท้จริง, นอกจากทารกดี.
The system that picks good people with rewards is not able to create good people still, except from good infants.

คนทำชั่วโดยมากเพราะไม่รู้จักความชั่ว หรือมิฉะนั้นก็เพราะคิดว่าจะไม่มีใครรู้เห็น.
In general people do evil either because they don’t know it’s evil or because they think no one will see.

เพื่อนกินหาง่าย ก็เพราะว่าคนส่วนมากชอบกินด้วยกันทั้งนั้น มันจึงหาง่าย.
Fair-weather friends are easy to find because most people prefer lunching in company. [A play on words: “fair-weather friend” or “false friend” in Thai is literally friend for lunch.]

เมื่อพูดกันโดยภาษาไทย คนมีเมียน้อย นั่นแหละคือคนมีเมียมาก.
In Thai, a man with a lot of women is called a man with few women. [Untranslatable play on words:  a mistress in Thai is literally a “small woman,” mia-noi, which can also means, depending on phrasing, “few women.” Literally, the proverb says that a man with mistresses is a man with a lot of women, but as it contrasts mia-noi with mia-mak, a lot of women, the parallelism appears in fact as the contradiction between few and a lot of women.]

สุนัข แม้จะเป็นของพระยาเลี้ยง เศรษฐีเลี้ยง หรือต่อให้ทวดาเลี้ยง ก็ยังกินอุจจาระของคนขอทานได้.
A dog, even when owned and fed by a lord, or by a rich man, or even by an angel, might still eat beggars’ feces.

การลอบทำร้ายลับหลัง มิใช่วิธีของคนขลาดอย่างเดียว แต่มันมีอยู่ในตำราพิชัยสงครามของคนกล้าหาญด้วยกัน.
Doing harm on the sly, it is not only the way of the coward but is also found in the military treatises of the bold.

คนดี หรือคนไม่ดี ก็ล้วนแต่ประสงค์ให้ใครๆเข้าใจว่าตนดีด้วยกันทั้งนั้น.
Good guys like bad guys all want people to think they are good.

มีทรัพย์ชนิดใดก็ได้ มากแล้ว ก็มีผู้มาจู๋จี๋มาก ถ้าไม่มีเลย ก็ไม่มีใครมาเลย.
When one has wealth, a lot of people come talk to him affectionately; when not, no one pays a visit.

ชีวิตก็ยังต้องมีเครื่องมือ คือจิตสำหรับคิด มือสำหรับทำ ปากสำหรับพูด ระวังใช้ให้ถูกต้อง.
Life needs tools, mind to think, hand to do, mouth to speak: use them as befits each of them.

ความฉลาด ถ้าอยู่กับคนเลว ก็จะช่วยให้เขาเลวลึก เลวอย่างประณีตสุขุม ยิ่งขึ้นไปอีก.
When intelligence mixes with evil, it serves to makes it much deeper, more elaborate and cold-blooded.

*

“Comparing concepts of Buddhadasa and Sartre” (2008/Buddhist year 2551) by Phra Dhammakosajarn. (Credit: getbookie.com)

Thai Buddhist Proverbs VII

More proverbs from Proverbs I Like สุภาษิตที่ข้าพเจ้าชอบ by Buddhadasa Bhikkhu (1906-1993) พุทธทาสภิกขุ (2449-2536), with my English translations. Continuation of Proverbs VI.

*

สุภาษิตที่คิดได้เมื่อกำลังเมา อาจจะใช้ไม่ได้เมื่อหายเมา แม้กวีที่ขี้เมา ก็ยังมีเวลาที่สร่างเมา.
Proverbs that come up while drunk may not be used when sober. Alcoholic poets still have time to sober up.

จัดเป็นอมตภาษิต เพราะออกมาจากความจริงอันไม่รู้จักตาย.
Proverbs are considered immortal because they come from the truth which knows not death.

ถ้าท่านทำใจร้อน ก็จะต้องร้อนใจในภายหลัง อย่างไม่มีทางหลีก.
Impatience will lead you into anxiety, inevitably.

ถ้าท่านเห็นแก่ได้ ท่านจะต้องสูญเสียสิ่งที่ได้แล้ว และสิ่งที่กำลังจะได้ข้างหน้า.
If you are greedy, you will lose what you already have and what you are about to get as well.

ถ้าท่านพุดพล่อยๆ ก็คือท่านเปิดรูรั่วให้เกียรติศุขของท่านค่อยๆรั่วจนหมดไป.
By talking thoughtlessly, you are opening a hole through which your good name leaks away.

ถ้าท่านสบายเมื่อหนุ่ม ท่านต้องรู้จักจัดรู้จักคุ้ม ให้สบายไปจนแก่.
If you had it easy while young, still you must learn to make things easy for you until old.

ถ้าท่านทำบาปแลกบุญ ต้องพิจารณาดูให้ดีเสียก่อนว่า มันจะคุ้มทุนได้อย่างไร และเมื่อไร.
If you sin for merit, you must consider carefully how it will get even and when.

ถ้าท่านทำตัวเห็นแก่ได้ ก็อย่าหวังน้ำใจจากเพื่อนฝูง.
Behaving selfishly, don’t expect goodwill from friends.

ถ้าท่านกลัวจนเกินไป ท่านก็ไม่มีทางทำอะไรได้สำเร็จ.
Too much fear will deprive you of all means to achieve anything.

ถ้าท่านกล้าจนเกินงาม ก็จะมีแต่พบกับความเดือดร้อน.
Unreasonably brave, you will only meet with hardships.

ถ้าท่านหวังแต่ความสนุก ก็จงเตรียมตัวสำหรับพบกับความทุกข์อย่างมหันต์.
If you look only for fun, prepare yourself for great suffering.

ถ้าท่านขาดความยั้งคิด ชีวิตทั้งชีวิตจะหมดความหมาย โดยไม่ทันรู้.
Without prudence [in the sense of phronesis, from Greek philosophy, that is, prudence as a kind of thinking] life loses its meaning unawares.

ถ้าท่านดำเนินชีวิตด้วยความพอดี ท่านก็จะไม่เป็นหนี้ตลอดกาล.
Moderation is the way not to be in debt forever. [Your banker hates this proverb.]

ถ้าท่านมีเมตตากรุณา ท่านก็จะมีมิตรสหายญาติกาไปทั้งบ้าน.
With kindness and compassion, you’ll find friends in every place. [Kindness and compassion are two of the so-called four Pure Abodes of Buddhism, namely: loving kindness (metta), compassion (karuna), sympathetic joy (mudita), and equanimity (upekkha).]

ถ้าท่านมีเมตตาเกินประมาณ ก็จะพบคนอันธพาลไปทั่วบ้านทั่วเมือง.
If you are overbearing, you will be confronted by rogues everywhere.

ถ้าท่านคิดแต่ความหลัง ท่านก็รังจะพบแต่ความเศร้า.
If you only think of the past, you will only find sorrow.

ถ้าท่านมีแต่ความมัวเมา จะพบแต่ความปวดร้าวอย่างนิรันดร.
Obsession will cause you ceaseless pain.

ถ้าท่านรู้จักใช้เวลาให้ถูกต้อง ชีวิตก็จะมีค่าเป็นเงินเป็นทอง ยิ่งกว่าที่กำลังเป็นอยู่นี้.
If you know how to handle time, life will have so much more value than now.

กินอยู่เท่าที่มี ดีกว่าไปเป็นหนี้เขค เพื่อเอากินเติบ.
To eat as much as one has is better than getting into debt to eat a lot.

เป็นสุขในการงาน ดีกว่าสุขสำหรับอยู่ในบ่อน แต่มันก็ยากจะรู้จัก.
Contentment at one’s work is better than contentment from gambling, but it is hard to understand.

จะตำหนิติเตียนคน ก็ต้องดูอย่าให้ตนมีข้อควรตำหนีติเตียนอย่างเดียวกัน มันจะย้อนกลับมาหาตนก่อนไปหาเขา.
Before criticizing someone, examine if the criticism does not apply to you as well, because then it will reach you before reaching the other one.

อย่าทรยศขบถใคร เพราะทำไปก็เท่ากับทรยศขบถเกียรติของตนเอง.
Don’t betray anyone, as this is like betraying your own honor.

พอมีอำนาจราชศักดิ์ ก็มีโอกาสที่จะทุจริตได้ง่ายขึ้นอีกหลายเท่าตัว ต้องระวังให้ดี.
Who has royal power has many more occasions to be corrupt. Think about it.

ความกล้าหาญของคนมีสติสัมปชัญญะเท่านั้น ที่จะจัดเป็นวีรกรรมอันแท้จริง มิฉะนั้นก็เป็นเรื่องของคนบ้าบิ่น.
Only the courage of the mindful allows for true acts of heroism; the rest is foolhardiness.

ถ้าอยู่ในฐานะที่จะหลีกทางให้ไม่ได้จริงๆ ก๊จงยินดีเพชิญหน้ากับทุกสิ่ง ที่ประดังกันเข้ามา.
If you really cannot help it, then you ought to be happy with what comes about.

ถ้าท่านเหยียบงู ก็เท่ากับท่านทำให้มันรู้สึกว่า ท่านท้าทายให้มันกัดท่าน ดังนั้นระวังไว้ดีกว่า.
When you walk on a snake, it is like challenging him to bite you. So be careful.

หลีกทางให้เขา ก็คือหลีกทางให้เราพันจากอันตรายที่เกิดขึ้น ในที่สุดก็ได้รับผลดีร่วมกัน มิใช่หรือ?
To get out of someone’s way is to avoid possible danger and that is advantageous to both, isn’t it?

มีโมหะในทางความร่าเริง ดูจะดีกว่าในทางโศกเศร้า ดังนั้นควบคุมทิศทางของโมหะกันเสียบ้างเถิด.
Cheerful imaginations are better than sad ones; try to control the direction of your imagination. [Cheerful joy is one of the Buddhist Pure Abodes: see above.]

เพียงแต่คิดจะเป็นคนดีนั้นยังไม่พอ, ต้องพยายามเป็นคนดีให้ได้ด้วย จึงจะพอ.
Only thinking to be a good person is not enough, you should try to be one: that will be enough.

ถ้ามันเป็นสิ่งสกปรก ลามกไม่น่าดู ก็อย่าพยายามทำให้เป็นสิ่งที่น่าดู มันจะเปลืองเปล่าไปเสียทุกอย่าง.
If it’s something filthy, indecent, unsightly, don’t try to make it sightly, it’s a total waste of time.

คนบ้ากับคนเมา มีลักษณะเหมือนกันอยู่อย่างหนึ่ง คือประเดี๋ยวดีประเดี๋ยวร้าย.
Lunatics and drunk people have one thing in common: one moment they’re good and the other moment wicked.

สิ่งที่เราทุกคน จะต้องระมัดระวังกันอย่างที่สุด นั้นคือภาวะของความ “โง่เท่าเดิม”.
What each of us must be most cautious of is the state of being “as stupid as before.” [That is, conjecturally, not to learn from experience, but also to be as stupid as in one’s previous life.]

ระวัง! ตัวเองหลอกตัวเอง เสียหายกว่าผู้อื่นหลอก ตั้งร้อยเท่าพันเท่า, แต่ก็ไม่มีใครระวัง.
Beware! To deceive oneself is more harmful than being deceived by others, a hundred, a thousand times more. But no one is careful.

ผู้ที่ถูกจองจำในคุกในตะราง ก็มิได้เป็นคนผิดเสมอไปในชาตินี้ แต่ต้องคิดถึงชาติก่อนๆของเขาด้วย.
Not all convicts are bad guys in this life, but one must consider their previous lives as well.

การแสดงบทบาทแห่งละครในสมาคมชั้นสูง ล้วนแต่เป็นผู้แสดงในระดับดาราด้วยกันทั้งนั้น.
In the drama performance of high society, all are actors of superstar level.

ไม้อ่อน เด็กอ่อน ดัดง่าย, ไม้แก่ เด็กแก่ ดัดยาก, ดังนั้น จึงควรดัดเสียแต่ยังอ่อน.
Young wood like young children is easy to bend, old wood like old children is hard to bend, one must bend it when it is young.

พ่อแม่รู้สึกเหมือนแผ่นดินไหว เมื่อได้ยินคำว่า “พ่อ” หรือ “แม่” ที่อ้อแอ้ออกมาเป็นครั้งแรกจากปากของลูก.
Parents feel like an earthquake when for the first time they hear their child babble “papa” or “mama.”

เพศผู้ มีอำนาจภายนอกเหนือเพศเมียเท่าไร เพศเมีย ก็มีอำนาจภายในเหนือเพศผู้เท่านั้น.
The more external power the male has over the female, the more inner power the female has over the male.

ความโศกเศร้า มิได้ทำให้ใครได้รับประโยชน์อะไร นอกจากทำให้ศัตรูของเขาดีใจ.
Our sorrow is of profit to nobody, except that it makes our enemies happy.

การปิดทองหลังพระ ได้บุญที่บริสุทธิ์แท้จริง ยิ่งกว่าปิดทองหน้าพระ และต่อหน้าคน.
To appose gold leaves on the back of a Buddha statue with pure intentions is so much better than to gild the face of the statue to the gallery. [An allusion to the merit-making practice of gilding holy statues with thin gold leaves in temples.]

อย่ากลัว! ถ้าท่านไม่สูบไม่ดื่ม ท่านก็จะหาพบสตรีที่ไม่สูบไม่ดื่ม.
Don’t worry! If you neither smoke nor drink, you’ll find a woman who neither smokes nor drinks.

สัตว์ มีความรัก ความโกรธ ความเกลียด ความกลัว อย่างผิวเผินยิ่งกว่าคน.
Animals have much more superficial feelings of love, anger, hate, and fear than humans.

พรุ่งนี้ มีไว้สำหรับแก้ไขข้อผิดพลาดของวันนี้ มิใช่เพื่อเสริมความผิดพลาดให้สมบูรณ์เต็มที่.
Tomorrow is for amending one’s mistakes, not for making the error complete.

หญิงหรือชายที่ผลายใจนั้น เขาใช้ทุกๆใจ เพื่อความพินาศของตนเอง มิใช่เพื่ออะไรอื่น, แต่เขาไม่รู้สึกตัว.
Those women or men who have a lover for everyday use all hearts for their own destruction, nothing else, but they’re unaware of the mistake.

ในกรณีทั่วไปพกหินดีกว่าพกนุ่น, ในกรณีแห่งการคุกรุ่น ก็พกนุ่นดีกว่าพกหิน.
In general, steadfastness is better than vacillation, but in case of anger vacillation is better than steadfastness. [The saying is, for the general case, “to carry a stone is better than to carry a kapok seed pod (which is soft and fluffy)”; it is the image used in this proverb, which presents an exception to the saying.]

การเป็นบรรพชิตหรือคฤหัสถ์ ยังมิใช่เครื่องวัดความมีธรรมะอันเชื่อถือได้.
To be a monk or layman: this is no reliable gauge of righteousness.

ปัจจัยแห่งความสำราญทีมีมากเกินประมาณ จะสร้างปัญหาใหม่ขึ้นมาอีก.
The source of too much happiness will create new problems of its own.

ความสุขสำราญที่ไม่มีธรรมะเป็นรากฐาน ก็คือความทุกข์ทรมานทีกำลังรอเวลาอยู่.
Delights which do not have righteousness as their foundation are torments in waiting.

ผู้กินอยู่แต่พอดี มีโอกาสที่จะเกิดความอารี แก่ผู้ที่ไม่มีอะไรจะกิน.
He who eats with moderation will have the opportunity to be generous with those who have nothing to eat.

ลมดี ทำให้เรือแล่นใบ พอกลายเป็นลมร้าย ลมนั้นก็จะคว่ำเรือลำนั้นเสีย.
The gentle wind that makes the boat sail forth, when it turns violent, will capsize the boat.

พ่อนั่นแหละคือไพรี แม่นั่นแหละคือศัตรู ถ้าเขาเลี้ยงดูลูกไม่ถูกทาง.
This father is a fiend, this mother an enemy, if they don’t bring up the child properly.

เมื่อเราพอใจในอันตรายที่มีเสน่ห์ฉาบบังไว้ จนเราหลงไปว่ามิใช่อันตราย หากแต่เป็นลาภเป็นผลอันพึงปรารถนา.
When we are pleased with hazards that blind us with their spells, it goes so far that we believe they are not dangers but the very fortune to be desired.

ตายไปโดยไม่มีความลับ ดีกว่ามีความลับติดตัวไป, เพราะเราไม่อาจตบตายมบาล.
To die without a secret is better than to bring secrets to your grave, because you cannot cheat Yama [judge of the departed].

ที่พูดว่า อย่าให้คนแปลกหน้าเข้ามาในบ้าน นั้นหมายความว่า อย่าให้กิเลสเข้ามาในจิต ต้องตีความกันให้ถูก.
When it says “don’t let strangers in your house,” it means you mustn’t let passions in your heart. Interpret correctly.

เห็นคนกินน้ำ เรารู้สึกอร่อยด้วยได้, ครั้งน้ำกินคน เราอร่อยด้วยไม่ได้, ยุติธรรมไหม?
When we see people drinking water, we can feel the delight ourselves, but when we see water taking people, we cannot feel delight: is it fair?

ความโง่เขลาของพลเมืองที่ไร้ศีลธรรม นั่นแหละทำลายชาติ หาใช่ศัตรูภายนอกไปเสียทั้งหมดไม่.
The clueless stupidity of citizens without morals is what destroys nations: don’t look for enemies outside.

รู้รักษาตัวรอดเป็นยอดดี นั่นมีได้ เฉพาะต่อเมื่อความรู้นั้นประกอบไปด้วยธรรม.
Knowing how to keep oneself alive is excellent only when such knowledge consists of dharma.

ดูหรือฟังได้ทุกอย่างไม่ห้าม แต่อย่าไปเห็นหรือได้ยินไปเสียทุกอย่าง.
Seeing or hearing is always permitted, but don’t go watch or listen to anything.

นักกายกรรมลำไม้สูงนั้น กลับลงมาถึงดินเมื่อไร ก็เท่ากับการได้เกิดไหม่เมื่อนั้น.
The acrobat with a long stick, when he touches the ground again, it’s like a new birth.

เป็นมนุษย์ แต่อาจจะคิดอย่างอมนุษย์ก็ได้ นั่นแหละคือความสามารถพิเศษของจิต.
He’s human but he can think like a non-human: here lies the special ability of the mind.

เมื่อต้องตกอยู่กลางป่า ก็จงดำรงตนให้เข้ากันได้กับกฎเกณฑ์ต่างๆนานาในป่านั้น.
When you must live in the middle of a forest, then you should learn to live according to the various rules of this forest.

โลกนี้เป็นโรงละครอันแปลกหลาด ที่ตัวละครมีสิทธิ์แสดงบทบาทได้ตามใจตัว.
This world is a strange theater stage where the actors have the right to play their roles as they please.

บาปทั้งปวงที่ทำๆกันไว้ สักวันหนึ่งจะรวมตัวกันเป็นยักษ์ร้าย แล้วห้ำหั่นผู้ทำ.
All the sins committed, one day will cluster together to form a fierce ogre who will cut the sinner to pieces.

การเมืองบริสุทธิ์คือศีลธรรม เรามีแต่การเมืองระยำ คือการต่อสู้แย่งชิง.
Pure politics is morality, but we only have base politics, a tussle to snatch and grab.

ถ้าต่างคนต่างเห็นแก่ตัว ประโยชน์ก็จะขัดกัน จนต้องประหารกัน อย่างไม่มีทางที่จะหลีกเลี่ยง.
If all are selfish, interests will fight each other until complete destruction, this is inescapable.

การเมือง เรื่องจัดโลกให้มีสันติ โดยไม่ต้องใช้ศาสตรา ไยมาแข่งกันสร้างอาวุธบ้า เพื่อการจัดโลก?
Politics is the means to bring peace to the world, through not using the sword. Why this competition in making crazy weapons to administer the world?

ในพวกนักกีฬาแท้ คนแพ้ก็ไม่ถูกหัวเราะเยาะ คนชนะก็ไม่โลดเต้นให้ดูเป็นลิง.
Among real athletes losers are not mocked and winners do not dance with joy like monkeys.

ระวัง! ที่ดูน่ารัก อาจจะกัดเจ็บกว่าสิ่งที่ไม่ค่อยน่ารัก ก็เป็นได้.
Be careful! What looks good may snap at you more sharply than what doesn’t look so good.