Tagged: Buddhist maxims

Pali Buddhist Aphorisms II: Translations from Thai

Continuing (from here) with translations from Thai of Pali Tripitaka proverbs, maxims, and aphorisms.

On the blog of Suvaco Bhikkhu–according to his blog an Australian Buddhist monk now living in Northeastern Thailand–one can read (here) a 1955 book of Buddhist proverbs collected by Vajirananavarorasa (1860-1921), tenth Supreme Patriarch of Thailand (1910-1921), and translated in English by Phra Maha Prayong Kittidharo with the help, acknowledged in the foreword, of Thai professors of English. It contains 500 aphorisms from the Tripitaka. The Pali version of each aphorism is accompanied by a Thai and an English translation, as well as the location of the aphorism in the Tripitaka.

Some of these I have already translated from my other sources in the previous entries of this blog. In the following, I am giving the number of the aphorisms as they appear in Vajirananavarorasa’s list. I also add in parentheses Kittidharo’s English version when it differs from mine substantially. One comment on this. Obviously, Kittidharo’s translations are explanatory rather than mere translations. It may also be that the translation is from the Pali version rather than from the Thai and that, as I can read Thai but not Pali, the variations I find between some of the Thai and English versions are the result of this. In many cases I find the translations enlightening; mine will be closer to the Thai content as far as I can judge. Adding Kittidharo’s English translation in cases of discrepancy between us two will help the readers, I think, engross themselves in the meaning of the aphorisms.

*

5 ตนเทียว เป็นคติของตน
Oneself is one’s own principle.

(Kittidharo: You are destined to have a future existence according to your existent Kamma [karma].)

6 ตนแล เป็นที่รักยิ่ง
The self is the most cherished thing.

10 มนุษย์ผู้เห็นแก่ประโยชน์ตน เป็นคนไม่สะอาด
Those who look for their own profit are not clean.

13 ผู้มีตนฝึกดีแล้ว ย่อมได้ที่พึ่งซึ่งได้ยาก
Those who train themselves well get a refuge that is hard to get.

(With a well-controlled mind, one’s found the highest place of refuge.)

20 จงถอนตนขึ้นจากหล่ม เหมือนช้างตกหล่มถอนตนขึ้นฉะนั้น
You must lift yourself from the mire as an elephant who fell in the mire lifts itself from it. [Kittidharo adds the precision: “the slough (of passions)”.]

22 อย่าฆ่าตนเสียเลย
Don’t kill yourself.

25 บุคคลไม่ควรลืมตน
You should not forget yourself.

(Don’t over-estimate yourself.) [In none of the dictionaries that I used is the meaning of ลืม “over-estimate” or even close to it; this is, instead, the usual word for “forget” (or neglect or omit).]

26 ไม่ควรพร่าประโยชน์ตน เพราะประโยชน์ผู้อื่นแม้มาก
You should not ruin your own benefit for the benefit of others.

39 การงานอะไร ๆ ที่ย่อหย่อน ย่อมไม่มีผลมาก
To do something slackly cannot have much result.

48 การที่ไม่ดีและไม่เป็นประโยชน์แก่ตน ทำได้ง่าย
To be bad and useless to oneself is easy.

49 การใดแลเป็นประโยชน์ด้วย ดีด้วย การนั้นแลทำได้ยากยิ่ง
What is useful and good, this is the hardest to achieve.

51 ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
Do good, get good; do evil, get evil.

52 สัตวโลกย่อมเป็นไปตามกรรม
Living beings live according to karma.

64 กามทั้งหลายที่เที่ยง ไม่มีในมนุษย์
Pleasure that endures is not to be found in man.

65 ความอิ่มด้วยกามทั้งหลาย ไม่มีในโลก
Satisfaction through pleasure is not of this world.

66 ความอิ่มในกามทั้งหลาย ย่อมไม่มีเพราะฝนคือกหาปณะ
There can be no satisfaction through pleasure, even if it rained money.

68 แม่น้ำเสมอด้วยตัณหา ไม่มี
An even stream of passion, there is no such thing.

(Never is there any river [deeper and larger] than the river of Craving.) [The words “deeper and larger” are in brackets because they are not in the original and the translator adds them for the reader’s understanding. We have, Kittidharo and I, a divergence here, which I cannot reckon except by admitting that something escapes me. I am certainly off the mark because there are other proverbs in the book with the same construction, to which I would not be able to apply the same interpretation of the grammatical structure as I did here.]

69 ความอยากละได้ยากในโลก
Ceasing to desire is difficult in this world.

73 ความโลภเป็นอันตรายแห่งธรรมทั้งหลาย
Greed is harmful to the dharma.

(Greed destroys all virtues.) [The word ธรรม is dharma; dharma and virtue are basically the same.]

76 ผู้บริโภคกาม ย่อมปรารถนากามยิ่งขึ้นไป
Hedonists are always craving for more pleasures.

99 ผู้โกรธ ย่อมไม่รู้อรรถ
Engulfed in anger, people ignore the why and how.

(An angry person never sees any cause.)

100 ผู้โกรธ ย่อมไม่เห็นธรรม
Engulfed in anger, people disregard dharma.

(An angry person never sees any effect.)

104 ผู้โกรธ ย่อมฆ่ามารดาของตนได้
Engulfed in anger, people can kill their own mother.

117 เมื่อจิตเศร้าหมองแล้ว ทุคติเป็นอันต้องหวัง
When the mind is gloomy, hell must be expected.

(A stained mind causes a miserable existence.) [I cannot find a meaning of “stained” for เศร้าหมอง, which is a compound of two words both designating sorrow, depression, and it means the same emphatically.]

118 เมื่อจิตไม่เศร้าหมองแล้ว สุคติเป็นอันหวังได้
When the mind is not gloomy, heaven can be hoped for.

(An unstained mind causes a good existence.)

126 พึงรักษาจิตของตน เหมือนคนประคองบาตรเต็มด้วยน้ำมัน
You must take care of your mind like a man carrying a bowl full of oil.

130 ผู้ชนะ ย่อมก่อเวร
Winners elicit hatred.

135 ความชนะใดที่ชนะแล้วกลับแพ้ได้ ความชนะนั้นไม่ดี
Victory that can be followed by defeat is no good victory.

144 คนพาลเท่านั้น ย่อมไม่สรรเสริญทาน
Only rogues do not commend charity.

155 สังขาร เป็นทุกข์อย่างยิ่ง
The physical is extreme suffering.

(Transient things are the greatest cause of suffering.)

161 ทุกข์ ย่อมไม่ตกถึงผู้หมดกังวล
Suffering does not befall the worriless.

162 ธรรมเหมือนห้วงน้ำไม่มีตม
Dharma is like an expanse of water without mud.

185 สิ่งที่ปัจจัยปรุงแต่งขึ้น ย่อมเป็นไปตามปัจจัย
Anything made of components depends on the components.

188 สังขารที่ยั่งยืน ไม่มี
There is no such thing as a physical body that endures.

(Never is there any permanent Saṅkhārā [composite things or compounded things].)

189 สังขารทั้งหลาย ไม่เที่ยงหนอ
All bodies are impermanent.

209 โภคทรัพย์ ย่อมฆ่าคนมีปัญญาทราม
Their own wealth kills the fools.

210 สักการะ ย่อมฆ่าคนชั่วเสีย
Homage kills the wicked.

211 ความได้เป็นมนุษย์ เป็นการยาก
To be born a human means something difficult.

217 ความเกียจคร้านเป็นมลทินแห่งผิวพรรณ
Idleness taints the complexion of the skin.

(Beauty or grace is destroyed through laziness.)

220 ผู้อื่นพึงให้ผู้อื่นบริสุทธิ์ไม่ได้
It isn’t possible to purify others.

225 สิ่งใดเข้าไปยึดถืออยู่ จะพึงหาโทษมิได้ สิ่งนั้นไม่มีในโลก
Attachment without suffering is not of this world.

238 ผู้เพ่งสันติ พึงละอามิสในโลกเสีย
Who contemplates peace should let go of worldly pleasures.

245 ไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว
Don’t brood over the past.

246 ไม่ควรหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึง
Don’t expect things in the future.

273 ผู้ประมาทแล้ว เหมือนคนตายแล้ว
Careless people are like dead.

(He who is absorbed in worldly pleasures is like a dead man.) [This proverb is already on this blog, in the previous post for this series. Kittidharo translates ประมาท by the concept of absorption in worldly pleasures, about which I can only say that I find such meaning attached to the word in none of the dictionaries I use. To be sure, one may easily see the inference that absorption in worldly pleasures may provoke carelessness, recklessness, negligence, but this is not in the vocabulary itself; if this is not in Pali vocabulary either, then it is Kittidharo’s translation that is explanatory, from the context in the Tripitaka, rather than literal.]

279 ความชั่วอันคนชั่วทำง่าย
It is easy for the wicked to do wicked things.

286 คนมักพูดมุสา จะไม่พึงทำความชั่ว ย่อมไม่มี
Liars that will do nothing wicked, there is no such thing.

295 บุรุษอาชาไนย หาได้ยาก
A well-bred man is hard to find. [It could also be, alternatively, “a wellborn man.” Kittidharo reads:]

(It’s difficult to find a great man.)

312 สาธุชนย่อมหลุดพ้นเพราะไม่ถือมั่น
The virtuous are released [redeemed] thanks to their detachment.

313 คนโง่รู้สึกว่าตนโง่ จะเป็นผู้ฉลาดเพราะเหตุนั้นได้บ้าง
The fool who feels he is a fool is clever because of this.

319 คนมีปัญญาทราม ย่อมแนะนำทางที่ไม่ควรแนะนำ
Fools introduce ways that should not be introduced.

(A fool’s instruction is destructive.)

345 กวีเป็นที่อาศัยแห่งคาถาทั้งหลาย
Poets are the source of all spells.

(Poets are the source of poetry.) [This is a merely analytic proposition, that is, it goes without saying that poets make (are the source of) poetry, whereas aphorisms as a rule are synthetic propositions from experience. The word translated as poetry is คาถา, katha, which in Thai, although it may designate a poetry verse, is first and foremost used in ritual, where it means an incantation; for instance, kathas or incantations are recited to consecrate places, statues, objects like amulets, and so on. The proverb, therefore, aims at connecting poetry with magic or supernatural powers.]

353 บรรดาภริยาทั้งหลาย ภริยาผู้เชื่อฟังเป็นผู้ประเสริฐ
Of all wives an obedient wife is excellent.

359 บุญอันโจรนำไปไม่ได้
Merit cannot be taken away.

360 บุญนำสุขมาให้ในเวลาสิ้นชีวิต
Merit brings happiness at the time of death.

364 ชีวิตของสัตว์เหมือนภาชนะดิน ซึ่งล้วนมีความสลาย เป็นที่สุด
The life of animals is like a clay pot, it must crumble sooner or later.

365 ปราชญ์กล่าวว่าชีวิตนี้น้อยนัก
The wise know this life is very short.

367 เมื่อสัตว์ถูกชรานำเข้าไปแล้ว ไม่มีผู้ป้องกัน
When the animal is old, it finds no protection.

369 ทรัพย์สักนิดก็ติดตามคนตายไปไม่ได้
Not even a speck of your wealth can follow you after death.

370 กำจัดความแก่ด้วยทรัพย์ไม่ได้
Your wealth cannot prevent aging.

371 คนไม่ได้อายุยืนเพราะทรัพย์
It is not wealth that makes people live long.

372 สัตว์ทั้งปวง จักทอดทิ้งร่างไว้ในโลก
All animals leave their body in this world.

386 ผู้มีปัญญาย่อมไม่ขอเลย
The wise do not beg.

412 คนล่วงทุกข์ได้เพราะความเพียร
One overcomes suffering with perseverance.

441 ศรัทธาเป็นทรัพย์ประเสริฐของคนในโลกนี้
Faith is an excellent kind of wealth in this world.

445 ความสงัดของผู้สันโดษ มีธรรมปรากฏ เห็นอยู่ นำสุขมาให้
It is in the solitude of seclusion that the dharma appears and brings happiness.

448 สมณะในศาสนานี้ ไม่เป็นข้าศึกในโลก
A monk of this religion (Buddhism) is no one’s enemy.

453 ฤษีทั้งหลาย มีสุภาษิตเป็นธงชัย
Proverbs are the banners of eremites.

465 เมื่อคอยระวังอยู่ เวรย่อมไม่ก่อขึ้น
If you watch out, evil won’t happen.

(Hatred does not develop in the presence of self-restraint.) [Already in the previous post in this series. I add it here to show the variance with Kittidharo’s translation, more specific and, therefore, explanatory, or perhaps, in the present instance, interpretative. In the dictionaries I use, the term เวร, translated as evil by me and hatred by Kittidharo, can mean retribution, nemesis, revenge, evil intention, sin; so the meaning of “evil” in the context of not watching out, is evil as retribution to not watching out, to not being careful, evil or sin either from the addressee or from another person to the addressee, that is: evil won’t happen to you and/or won’t happen from you if you watch out. The concepts of hatred and self-restraint lie not as such in the Thai vocabulary employed, as far as I can judge, but clearly hatred is an evil and self-restraint is needed to be careful.]

471 นิพพานเป็นสุขอย่างยิ่ง
Nirvana is the greatest blessing.

477 เพราะความไว้ใจ ภัยจึงตามมา
Trust is a cause of disaster.

(Danger comes from putting too much reliance on others.)

478 เพราะอยู่ด้วยกันนานเกินไป คนที่รักก็มักหน่าย
After they have been together for so long, lovers often have enough of each other.

489 ไพรีอยู่ในที่ใด บัณฑิตไม่ควรอยู่ในที่นั้น
Where his enemies are, the wise will not go.

490 ควรระแวงในศัตรู แม้ในมิตรก็ไม่ควรไว้ใจ
You must be wary of your enemies and yet not rely on friendship.

(It’s advisable to suspect an army. It’s also advisable not to put too much confidence in a friend.) [No idea where this “army” comes from (ศัตรู is a common word for enemy); perhaps from the Pali version.]

Last Stop Is the Graveyard: More Thai Buddhist Aphorisms

As a sequel to my translations of some Proverbs I like by Buddhadasa Bhikkhu (last post: Proverbs VIII), here are some Buddhist aphorisms or maxims found on the website of Wat Traphang Thong, a Buddhist temple in Sukhothai, Thailand.

Some maxims on this webpage are in Buddhadasa’s booklet too; I have not translated these again but in a few cases I have translated aphorisms that are variants of proverbs found in Buddhadasa. Later, in the comments section of this post, I’ll put parallel versions together to show that proverb-making can have a “variations on a consistent theme” component. As to reliability of the sources, a book published under Buddhadasa’s name is certainly neither more nor less relevant than a Sangha temple’s webpage; all these thoughts are of authentic Thai Buddhist coinage. The translations are my sole responsibility.

One word on the title of this post. It is my translation of one of the aphorisms. Although Buddhists do not bury their dead but cremate them, they too have cemeteries, where they lay ash-filled urns either in holes dug in the earth or in walls or other constructions. Therefore, I think the words “grave” and “graveyard” are apt to describe such Buddhist places even though we are not talking of buried full bodies.

*

เรื่องภายในย่อมสำคัญกว่าเรื่องภายนอกตน
Inner matters are more important than external matters.

คนที่รู้เพียงเปลือกนอกย่อมสู้คนที่รู้ถึงแก่นไม่ได้
A person who only knows the outer shell cannot compete with one knowing the essence.

อดีต คือความฝัน ปัจจุบัน คือภาพมายา อนาคต คือความไม่แน่นอน
The past is a dream, the present an illusion, the future uncertain.

คิดก่อนทำ อดทนไว้ พึงอภัย
Think before doing, endure, forgive.

ไม่มีอะไรเป็นของเรา แม้แต่ตัวของเราเอง
Nothing belongs to us, not even our self.

โกงคนอื่น เหมือนจุดไฟเผาตัวเอง
Cheating others is like setting oneself on fire.

อย่าระแวงคนอื่น ยิ่งกว่าระวังตัวเอง
Don’t be suspicious of others, instead be cautious of yourself.

ชีวิตไม่พอกับตัณหา เวลาไม่พอกับความต้องการ
Life is not enough for lust, time not enough for desire.

ที่พักครั้งสุดท้าย คือป่าช้า
Last stop is the graveyard.

ถ้าท่านกล้าเกินไป ท่านจะทำอะไรไม่สำเร็จ
If you are too bold, you won’t achieve anything.

ถ้าท่านกล้าจนเกินงาม ท่านจะพบกับความเดือดร้อน
If you are too bold, you will meet with hardships.

ถ้าท่านขาดความพอดี ท่านจะพบกับความทุกข์อย่างมหันต์
If you lack moderation, you will meet with great suffering.

ถ้าท่านขาดความยังคิด ชีวิตทั้งชีวิตจะหมดความหมาย
If you lack thinking, this whole life will be devoid of meaning.

ถ้าท่านมีความพอดี ท่านจะเป็นเศรษฐีในเรือนยาจก
If you have moderation, you’ll be like a rich man in the poor man’s house.

ถ้าท่านมีแต่ความงก ท่านจะเป็นยาจกในเรือนเศรษฐี
If you only feel greed, you’ll be like a beggar in the rich man’s house.

ถ้าท่านคิดถึงความหลัง ท่านจะพบรังแห่งความเศร้า
If you miss the past, you’ll meet with the hive of sorrow.

ถ้าท่านหวังพึ่งแต่คนอื่น ท่านจะต้องกลืนน้ำตาตัวเอง
If you rely on others, you’ll have to swallow your tears.

ถ้าพูดโดยไม่คิด เท่ากับพ่นลมพิษใส่คนอื่น
Talking without thinking is like spitting venom at others.

ถ้าจริงจังกับโลกเกินไป จะต้องตายเพราะความเศร้า
If you are too serious about this world, you’ll die of sorrow.

ถ้าต้องการความเป็นอิสระ ให้พยายามชนะใจตัวเอง
If you want to be free, attempt to triumph over your own heart.

ถ้าไม่รู้จักความทุกข์ จะพบกับความสุขได้ที่ไหน
If you don’t know suffering, where can you find happiness?

ถ้าไม่ยอมปล่อยวาง จะพบกับความว่างได้อย่างไร
If you refuse to detach yourself from things, how will you find emptiness?

ถ้าหาความสุขจากความมัวเมา ท่านกำลังจับเงาในกระจก
When you look for happiness in intoxication, you are grasping your reflection in the mirror.

ถ้าอยากเป็นคนงาม อย่าวู่วามโกรธง่าย
If you want to be handsome, don’t flare up in anger easily.

ถ้าอยากเป็นคนนำสมัย อย่าทำลายวัฒนธรรม
If you want to be modern, don’t destroy civilization.

ถ้าอยากเป็นคนมีเกียรติ อย่าเหยียดหยามคนอื่น
If you want to be honored, don’t humiliate others.

ถ้าอยากเป็นคนความรู้ อย่าลบหลู่อาจารย์
If you want to be knowledgeable, don’t insult the teacher.

ถ้าอยากเป็นคนมีอำนาจ อย่าขาดความยุติธรรม
If you want to have power, don’t disregard justice.

ถ้าอยากเป็นคนดัง อย่าหวังความสงบ
If you want to be someone conspicuous, don’t hope for quiet.

อย่าทำตัวให้เด่น โดยการสร้างหนี้ให้ตัวเอง
Don’t make yourself conspicuous through debts.

การทำความดี มีได้ทุกโอกาส ความประมาททำให้พลาดจากความดี
Opportunities for doing good are never missing, carelessness will make you stray from the good.

ความดี ให้ความอิ่มใจในเบื้องหลังให้ความสมหวังในเบื้องหน้า
Goodness brings satisfaction from the past and hope in the future.

ความชั่ว ให้ความขุ่นใจในเบื้องหลังให้ความผิดหวังในเบื้องหน้า
Evil brings frustration from the past and disappointment in the future.

ไม่ยินดีในสิ่งที่ตนได้ ไม่พอใจในสิ่งที่ตนมี เป็นคนอาภัพอับโชคที่สุด
Not pleased with what they can, unsatisfied with what they have: most unfortunate beings.

ถ้ากล้าจนเกินงาม จะพบรักความเดือดร้อน
If you are too bold, you will fall in love with trouble.

ถ้าทำมักง่าย จะวุ่นวายภายหลัง
If it’s easy, it will cause travails later.

ถ้าทำใจร้อน จะร้อนใจภายหลัง
If you are impatient, later you will worry.

เห็นโทษในสิ่งที่ตนได้ เห็นภัยในสิ่งที่ตนมี คือความเป็นอิสระในโลก
To see the evil in what you can, to see the perils in what you have, this is to be free in this world.

ถ้าสบายเมื่อหนุ่ม จะกลุ้มใจเมื่อแก่
If you had it easy when young, when you’re old it will hard.

ถ้าทำตามใจชอบ จะได้รับสิ่งที่ไม่ชอบใจ
If you do as you like, you’ll get what you don’t like.

ถ้าทำบาปแลกบุญ จะขาดทุนเรื่อยไป
If you sin for merit, you will lose on and on.

อย่าทำตัวให้เด่นกว่างาน จงพยายามทำงานให้เด่นกว่าตัว
Don’t make yourself more outstanding than the job, try to work to be more outstanding than yourself.

อย่าทำบ้านให้แข็งแรงกว่าพื้นฐาน จงทำพื้นฐานให้แข็งแรงกว่าบ้าน
Don’t build the house stronger than the foundation, build the foundation stronger than the house.

อย่าพยายามทำสิ่งที่ได้ให้เท่ากับใจ จงพยายามทำใจให้เท่ากับสิ่งที่ได้
Don’t try to make things equal to your heart, try to make your heart equal to things that can be made.

แสวงลาภจากการงาน ดีกว่าบนบานบวงสรวง
To seek fortune from work is better than from prayers at the altar.

ไม้เท้าของคนเฒ่า ดีกว่าลูกเต้าอกตัญญู
An old man’s cane is better than children’s ungratefulness.

ปิดปากไว้ไม่พูดจา ดีกว่านินทาเพื่อนบ้าน
Not talking is better than gossiping about neighbors.

ยอมลำบากเมื่อหนุ่ม ดีกว่าจะกลุ้มเมื่อแก่
Suffering when young is better than worrying when old.

อยู่คนเดียวอย่างสงบ ดีกว่าคบคนพาล
To be alone in peace is better than to make friends with rogues.

คอยตักเตือนตัวเอง ดีกวาเพ่งโทษคนอื่น
To keep admonishing oneself is better than to blame others.

ยอมลำบากเมื่อตอนต้น ดีกว่ายากจนทีหลัง
To be poor when young is better than to become poor.

ชีวิตคือการต่อสู้ จงเป็นอยู่ด้วยความอดทน
Life is a struggle, you must be enduring.

ถ้าตกอยู่ใต้อำนาจยาเสพติด เท่ากับเผาชีวิตทั้งเป็น
Falling into the power of drugs is like burning alive.

อำนาจวาสนา คือที่มาของความกังวล
The power of fate is a cause of worry.

โลกจะลุกเป็นไฟ เพราะใจขาดธรรมะ
The world will set on fire because of lack of morality.

ชีวิตจริง ไม่เหมือนฝัน
In truth life is not like dreams.

ประชาธิปไตยตามใจว่า คือที่มาแห่งความวุ่นวาย
Do-as-you-please democracy is a source of chaos.

คนไม่เคารพกฎหมาย เหมือนวัวควายไม่มีคอก
People without law are like cattle without stalls.

ดูบ้านเมืองดูที่ความสะอาด ดูประชาชาติดูที่ความสามัคคี
When examining a house, look at cleanliness; when examining a nation, look at harmony.

ดูหญิง ดูที่ความอาย ดูชาย ดูที่ความกล้าหาญ
When considering a woman, look at modesty; when considering a man, look at courage.

ดูพระ ดูที่กิจวัตร ดูคฤหัสถ์ ดูที่ความขยัน
Examining monks, look at routine; examining laymen, look at diligence.

เพ่งโทษตนเป็นบัณฑิต เพ่งความผิดคนอื่นเป็นพาล
To blame oneself is of a wiseman, to blame others is of thugs.

เห็นคุกเป็นบ้าน สุราบานเป็นเพื่อน บ้านเรือนเป็นศาลา คือที่มาของความวิบัติ
To see prison as accommodation is to see liquor as a friend; when a private dwelling is a city hall, it’s a cause of disaster.

ความสุขโลกีย์ มีได้ชั่วคราว ความสุขยืนยาว ต้องเข้าหาธรรม
Worldly happiness is temporary, sustainable happiness must find dharma.

ถ้าจะทำงานเพื่อศาสนา อย่าแสวงหาอามิส
If you work for the religion, don’t look for enticement.

อยากให้ไทยคงเป็นไทย อย่าทำลายวัฒนธรรม
If you want that Thai be Thai, don’t destroy the culture.

ความวิบัติของชาติ คือผู้มีอำนาจแตกสามัคคี
One person with the power to break up unity is the ruin of the nation.

เป็นทุกข์เพราะความจน ดีกว่าทนทุกข์เพราะเป็นหนี้
To suffer from poverty is better than to suffer from indebtedness.

ประดับกายด้วยความดี มีราศีกว่าประดับเพชร
Adorning the body with goodness makes more sparkles than with diamonds.

ฆ่าสัตว์ได้โทษ ฆ่าความโกรธได้บุญ
Killing life gets punishment, killing anger gets reward.

อยากจะหนีความทุกข์ อย่าหวังความสุขทางกาย
If you want to avoid suffering, don’t hope for happiness in the body.

อยากเป็นชายจริงหญิงแท้ อย่าเปลี่ยนแปรประเพณี
If you want to be authentic men and women, do not change tradition.

คุณค่าของสัตว์อยู่ที่กาย คุณค่าหญิงที่ชายอยู่ที่ความประพฤติ
The value of an animal is in its body, the value of a woman for a man is in her good behavior.

ภัยใหญ่ของชีวิต คือความคิดลุ่มหลง
Infatuation is the great peril of this life.

ถ้าไม่อยากให้ผิดหวัง ให้ระวังอย่าโลภ
If you don’t want to be let down, be wary of the greed in you.

ถ้าไม่อยากจะเศร้าโศก ให้มองโลกเป็นอนิจจัง
If you don’t want to be sad, look at the world as impermanent.

เจริญทางวัตถุ จะคุกรุ่นเป็นไฟ เจริญทางจิตใจ จะแจ่มใสสงบ
Material progress is a smoldering fire, mental progress is cool and quiet. [In Thailand, where the weather can be very hot, coolness has very positive connotations.]

ความสุขแบบชาวโลก มีทุกข์โศกเป็นผล ความสุขอริยชน มีผลเป็นความสงบ
Happiness of the worldly turns out to be suffering, happiness of the noble minds results in quiet.

เลิกเห็นแก่ตัวได้เมื่อไร จะสุขใจเมื่อนั้น
When you stop being selfish, you’ll be happy.

ไม่ทำการงาน คบอันธพาล มั่วสุขสำราญ ไม่นานหมดตัว
Who doesn’t work mixes with thugs, who carouses is soon exhausted.

หวังได้ทรัพย์จากการพนัน คือความเพ้อฝันของคนสิ้นคิด
Hoping to make a wealth from gambling is the dream of the desperate.

ปัญหาเศรษฐกิจและจิตใจ ต้องแก้ไขพร้อมกัน
Economic and mental problems must be solved together.

ทางพัฒนาที่ถูกทาง คือการเสริมสร้างคนดี
The right way for development is to support good people.

ดูคนดี ดูที่การกระทำ ดูผู้นำ ดูที่การเสียสละ
Looking for good people, look at the acts; looking for leaders, look at the sacrifices.

ศัตรูของประเทศชาติ คือประชาราษฎร์ขาดสามัคคี
The enemy of the nation is a people without harmony.

ชีวิตที่ยุ่งยาก เพราะมีความอยากมากเกินไป
Life is difficult because of too much desire.

หมั่นนึกถึงความตาย คืออุบายแห่งความไม่ประมาท
To think of death is a means to avoid carelessness.

คนเกียจคร้านไม่ทำงาน เป็นคนพิการสากล
Lazy people do not work, they suffer from overall disability.

คนที่หวังพึ่งโชคชะตา เป็นคนปัญญาอ่อน
People who rely on fate have soft brains.

คนที่ท้อถอยเบื่อหน่าย เป็นคนตายก่อนหมดอายุ
Weary people are dead before their time.

คนที่มัวเมาเอาแต่เงิน จะห่างเหินจากญาติมิตร
People intoxicated with money estrange themselves from relatives and friends.

กินเหล้าเพื่อเข้าสังคม เป็นค่านิยมที่ผิด
Drinking to socialize is a wrong value system.

ไม่หลงของเก่า ไม่เมาของใหม่ เป็นหัวใจการพัฒนา
Not infatuated with the old, not beguiled by the new, this is the way of development.

คนเก่ง ๆ มีมาก คนที่หายากคือคนดี
The smart guys are many; what is difficult to find is good people.

ตัวอย่างที่ไม่ดีในสังคม สร้างค่านิยมที่ให้โทษ
Bad examples nullify social values.

ความง่ายอยู่ที่ปาก ความยากอยู่ที่ทำ
Easiness is in the mouth, difficulty is in doing.

สู้รบแบบพุทธะ คือการเอาชนะตัวเอง
To fight like a Buddha is to triumph over oneself.

ระวังหูของเรา ดีกว่าเฝ้าปิดปากคนอื่น
To watch your ears is better than to shut others’ mouth.

ลำบากเพราะการงาน ดีกว่าสำราญแล้วกลุ้ม
Pain because of exertion is better than exhaustion from carouse.

คุณความดีมีมาก ส่วนที่หายากคือคนทำดี
There is plenty of ritual merit-making, what is difficult to find is someone who does the good.

ความสุขที่ได้จากตัณหา มีค่าเท่ากับความทุกข์
Happiness that comes from craving has the same value as suffering.

การรู้จักปล่อยวาง เป็นวิถีทางสงบสุข
Knowing how to let go is the way to peace and happiness.

สัตว์ไม่ได้โหดร้ายกว่าคน คนต่างหากโหดร้ายกว่าสัตว์
Animals are not crueler than people, people are crueler than animals.

สังคมวุ่นวาย เพราะอบายมุข
Society is a chaos because of depravity.

ทำแล้วไม่พูด ดีกว่าพูดแล้วไม่ทำ
To do and keep silent is better than to open one’s mouth and do nothing.

แต่งแต่กายไร้ค่า ถ้าไม่แต่งใจ
To dress the body is worthless if you don’t dress the heart.

จงทำตามความถูกต้อง อย่าทำเพราะความถูกใจ
You should do what is right, not what you please.

ทำอารมณ์ให้ผ่องใส เป็นอุบายแก้ทุกข์
To make one’s mood cheerful is to relieve suffering. [Cheerful joy is one of the four so-called Pure Abodes of Buddhism.]

พัฒนาไปจะไร้ผล ถ้าทุกคนหวังแต่เงิน
Development will be in vain if all what people want is money.

คิดไปก็ไร้คุณ ถ้ามัววุ่นอยู่แต่คิด
Thinking is of no value is you are only busy thinking.

ทำไปก็ไร้ค่า ถ้าไม่กล้าจะทำจริง
Doing is of no value if you lack courage.

ยิ่งทำไปยิ่งได้บุญ ถ้าเกื้อกูลกันและกัน
The more doing the more merit-making when people support each other.

ภาวนาให้ใจสงบ จะได้พบสันติภาพ
Praying quietens the heart, will make you find peace.

บอกบุญบ่อย ๆ จะถอยศรัทธา บอกถูกเวลา ศรัทธาเจริญ
Too frequent solicitations for charity will slacken the faith, solicitations at the right times will improve the faith.

ถ้าจะพัฒนาเขา ให้พัฒนาตัวเราก่อน
For development let us develop ourselves first.

บ้างเมืองจะพินาศ เพราะคนในชาติกอบโกย
The nation will collapse when citizens are for grabs.

ทำอะไรตามอารมณ์ ทุกข์ระทมจะตามมา
When you act according to mood, suffering ensues.

ความดีอยู่ที่การเสียสละ ชัยชนะอยู่ที่ขันติธรรม
The good lies in sacrifice, victory in tolerance.

ดูตัวเราคอยเฝ้าดูความคิด ดูญาติมิตรให้พินิจความดี
When looking at yourself, look at thoughts; when looking at relatives and friends, look at the good.

หญิงชายจะไร้เพศ ถ้าปฏิเสธศีลธรรม
Woman and man will be genderless if they disown morality.

โลกนี้ไม่มีปัญหา ถ้าศึกษาให้รู้ความจริง
There will be no problem in this world if you study to know the truth.

สิ่งที่ได้มาเปล่าคือความเฒ่าชรา สิ่งที่ต้องแสวงหาคือคุณค่าของชีวิต
What you get for free is old age; what to seek is the value of life.

ความร้อนอบอ้าวจะมาก่อนฝน ความลำบากยากจนจะมาก่อนความสุข
Scorching heat precedes the rain, the straits of poverty precede happiness.

ทำดีไม่ได้ผล เพราะทำตนลุ่ม ๆ ดอน ๆ
Doing good will have no result in case of inconsistency.

สัตว์ตายเพราะเหยื่อ คนถูกเบื่อเพราะอามิส
Traps kill animals, enticements poison people.

เห็นคนเมา เท่ากับเห็นคนบ้า เห็นคนขี้ยา เหมือนเห็นคนตาย
Seeing a drunk person is like seeing a lunatic, seeing a drugs addict is like seeing a dead body.

ถ้าไม่อยากยากจน อย่าทำตนเป็นคนมั่งมี ถ้าอยากเป็นเศรษฐี ให้ทำทีเป็นคนจน
If you don’t want to be poor, don’t pretend to be rich. If you want to be rich, act as if you were poor.

เมาสุราพาให้ประมาท เมาอำนาจพาชาติล่มจม
Inebriation provokes negligence, infatuation with power brings the nation to ruin.

ความดังไม่คงที่ ความดีไม่เปลี่ยนแปลง
Popularity is unstable, the good is unalterable.

ไม่ระวังปาก ได้ศัตรู ไม่ระวังหู ขาดหมู่ญาติมิตร
Not being cautious of your mouth brings you enemies, not being cautious of your ears estranges you from friends.

คนฉลาดที่ขาดคุณธรรม เป็นผู้นำที่ดีไม่ได้
Intelligent people without morality are leaders who can’t do good.

ความหรูหราของชาวสังคม เป็นค่านิยมที่เสื่อม
Luxury nullifies social values.

พูดตั้งพันคำ สู้ทำให้ดีไม่ได้
To say a thousand words is of no use in the fight for the good.

อย่าคบคนชั่วเป็นมิตร อย่าทำบัณฑิตให้เป็นศัตรู
Don’t make friends with evil people, don’t make enemies with the wise.

ความงามอยู่ที่ความดี ความมั่งมีอยู่ที่ความสันโดษ
Beauty is in the good, fortune is in solitude.

แมลงวันชอบของเน่า คนโง่เขลาชอบทำบาป
Flies enjoy rot and fools enjoy sin.

การรักษาศีลห้า ช่วยแก้ปัญหาโรคเอดส์
Keeping the five precepts will help solve the problem of AIDS. [The “five precepts” are the rules of conduct for lay people in Buddhism.]

ถ้าไม่ได้ทำความดี มีชีวิตอยู่ร้อยปีก็ไร้ค่า
Without doing good, living a hundred years is worthless.

วิชาให้ความฉลาด ถ้าขาดธรรมก็ให้โทษ
Learning improves intelligence but absent dharma it brings suffering.

คนฉลาดขาดความดี เป็นคนอัปรีย์สังคม
Intelligent people without morality are the scourge of society.

สุริยุปราคา พระอาทิตย์มืดมัว จะดีจะชั่ว อยู่ที่ตัวเราเอง
A solar or lunar eclipse is good or bad omen depending on us.

พูดให้เขารัก ยากนักยากหนา พูดให้เขาด่า ว่าง่ายนิดเดียว
To utter something endearing is difficult but to utter things that make others curse is easy.

ความเจริญทางวัตถุ ยั่วยุให้คนลืมตัว
Material prosperity makes people lose their self-control.

อย่าเป็นทุกข์ในสิ่งที่เสียไป จงพอใจในสิ่งที่มีอยู่
Don’t find grief in what you lack, instead find satisfaction in what you have.

พระดังอาจจะไม่ดี พระดีอาจจะไม่ดัง
The famous monk may not be good, the good monk may not be famous.

ความขยันเป็นคุณสมบัติของคน ความอดทนเป็นคุณสมบัติของพระ
Industriousness is of people, patience is of monks.

ถึงยากจนก็เหมือนมั่งมี ถ้ายินดีในสิ่งที่มีอยู่ ถึงมั่งมีก็เหมือนยากจน ถ้าไม่พอใจในสิ่งที่มีอยู่
Poverty is like wealth when you are satisfied with what you have, wealth is like poverty when you are not satisfied with what you have.

ร่างกายนี้เป็นโลกอนิจจัง เป็นเรือนของโรค เป็นที่อยู่โรค
This body is the world of impermanence, the house of disease.

*

Wat Traphang Thong on its islet in Sukhothai (credit: Onyvatravel)